loader image

II Rzeczpospolita – relacje

Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945 była dla milionów Polaków spełnieniem marzeń o wolnej, odrodzonej ojczyźnie. Wielkopolanie znaleźli się w granicach II RP w wyniku zwycięskiego powstania wielkopolskiego 1918/1919 roku oraz postanowień traktatu wersalskiego z czerwca 1919 r.

II Rzeczpospolita – wspomnienie wolności

O początkach wolności w Poznaniu opowiada na naszym nagraniu Ewa Drwęska, wnuczka Jarogniewa Drwęskiego, pierwszego polskiego prezydenta Poznania w niepodległej Polsce (aktywny link do relacji poniżej). Dzięki wsparciu Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania doprowadziła ona do wpisania Jarogniewa i Izabeli Drwęskich w topografię miasta. Imieniem prezydenckiej pary nazwano park u zbiegu ulic Górnej Wildy i Królowej Jadwigi, gdzie stoi Pomnik Powstania Wielkopolskiego.

O Polsce międzywojennej opowiadają świadkowie Jan Twardowski, Janusz Remlein, Krzysztof Mańkowski, Bonifacy Leczykiewicz czy Barbara Chudomska – Łuczak (ich relacje znajdziecie Państwo poniżej). Na okres II Rzeczpospolitej przypadło ich dzieciństwo lub młodość. Były to czasy wielkiego entuzjazmu, wiary w przyszłość i rozwój odrodzonego kraju. Ich marzenia i oczekiwanie brutalnie zweryfikował Wrzesień 1939 roku. Dwie okupacje, niemiecka i sowiecka, rozdarły II RP na strefy terroru i prześladowań.

Zbiór zdjęć i filmów z przedwojennego Poznania można zobaczyć na stronie CYRYLa – Cyfrowego Repozytorium Lokalnego.

II Rzeczpospolita – blaski i cienie

Szczególną wymowę ma wspomnienie Barucha Bergmana (1925-2018), poznańskiego Żyda, który opowiada o swoim dzieciństwie, spędzonym na poznańskim Starym Mieście, w dzielnicy żydowskiej. Sentyment miesza w nim z żalem, radość z bólem. Życie żydowskiego chłopca toczyło się na ulicy. Z kromką chleba w kieszeni uciekał z ciasnego mieszkania, był poznańskim ulicznikiem, „szczunem”, „juchcikiem”. Jak opowiadał, miał szczęśliwe dzieciństwo. Choć dobrze pamiętał zaczepki polskich kolegów i antysemicki klimat przedwojennego Poznania. W czasie wojny przeszedł przez getto łódzkie i warszawskie, ukrywał się po aryjskiej stronie. Walczył w powstaniu warszawskim, w Krakowie cudem uniknął egzekucji.

Nagrania świadków II Rzeczpospolitej – poniżej. Dobrego odbioru!

jan-twardowski
Jan Twardowski
W wieku 12 lat Jan podjął naukę w gimnazjum w Rydzynie, sławnym z nowatorskich i spartańskich metod wychowywania, potem przeniósł się do gimnazjum w Pszczynie....
Janusz Remlein
Janusz Remlein
Żołnierz Armii Krajowej pseudonim „Bomba”, powstaniec warszawski. Jego rodzina ze strony ojca ma niemieckie korzenie, wywodzi się z bambrów – podpoznańskich osiedleńców z Bambergu z...
Krzysztof Mańkowski
Krzysztof Mańkowski
Urodzony 24 października 1933 roku w Poznaniu. Syn Andrzeja Franciszka Ksawerego hr. Mańkowskiego herbu Zaremba (1910-2001) i Klementyny Marii Czarkowsko-Golejewskiej herbu Awdaniec (1910-2003). Jego matka,...
Barbara-Łukomska
Barbara Łukomska-Chudak
Urodzona w 1924 r. córka przedwojennego poznańskiego kupca, właściciela restauracji przy pl. Wielkopolskim (wtedy Sapieżyński), a potem przy Teatrze Nowym. Interes jednak nie szedł dobrze....
Bonifacy-Leczykiewicz
Bonifacy Leczykiewicz
Porucznik Armii Krajowej, weteran Szarych Szeregów. Urodził się 11 maja 1921 r. w Kobylinie. Syn powstańca wielkopolskiego Piotra Leczykiewicza. W wieku 11 lat wstąpił do...
ewa-drweska
Ewa Drwęska
Była wnuczką Jarogniewa Drwęskiego, pierwszego po 1918 r. prezydenta Poznania w niepodległej Polsce. Studiowała historię, potem pracowała w jednym z banków. Jej ojciec, Jerzy Drwęski,...